ترانس جرقه مشعل

ترانس جرقه مشعل

ترانس جرقه مشعل یکی از قطعات اصلی سیستم جرقه‌زنی در مشعل‌های گازی، گازوئیلی و دوگانه‌سوز است. وظیفه این قطعه تولید ولتاژ بالا و انتقال آن به الکترود جرقه‌زن است تا در زمان راه‌اندازی مشعل، جرقه لازم برای شروع احتراق ایجاد شود. ترانس جرقه در ظاهر قطعه نسبتاً ساده‌ای است، اما انتخاب مدل مناسب آن اهمیت زیادی دارد. تعداد خروجی، ولتاژ و جریان جرقه، نوع عملکرد، سیکل کاری و حتی طول کابل High Voltage از مشخصاتی هستند که هنگام انتخاب یا جایگزینی ترانس باید مورد توجه قرار گیرند. در بازار ایران ترانس‌های جرقه ایرانی و اروپایی مختلفی مورد استفاده قرار می‌گیرند. شکوه الکترونیک یکی از تولیدکنندگان اصلی داخلی است و در کنار آن برندهایی مانند Brahma، FIDA و COFI نیز در برخی مشعل‌های ایرانی و وارداتی دیده می‌شوند.

ترانس جرقه مشعل چیست و چگونه کار می‌کند؟

برای ایجاد جرقه بین الکترودهای مشعل به ولتاژی بسیار بیشتر از ولتاژ عادی برق شهر نیاز است. ترانس جرقه برق ورودی را دریافت کرده و در خروجی خود ولتاژی در محدوده چند هزار ولت ایجاد می‌کند. این ولتاژ از طریق کابل مخصوص High Voltage به الکترود یا الکترودهای جرقه‌زن منتقل می‌شود. اختلاف پتانسیل ایجادشده در فاصله بین الکترودها باعث تشکیل قوس الکتریکی یا همان جرقه می‌شود و مخلوط سوخت و هوا را مشتعل می‌کند.

فرمان روشن و خاموش شدن ترانس معمولاً توسط رله کنترل مشعل صادر می‌شود. پس از تشکیل شعله نیز سیستم کنترل مشعل با استفاده از فتوسل، سنسور UV یا الکترود یونیزاسیون وجود شعله را بررسی می‌کند. بنابراین ترانس جرقه بخشی از یک مجموعه کامل جرقه‌زنی و کنترل احتراق است و عملکرد صحیح آن به وضعیت رله، کابل‌های جرقه، الکترودها و تنظیمات خود مشعل نیز وابسته است.

کاربرد ترانس جرقه

ترانس جرقه در تجهیزات مختلفی که برای شروع احتراق به جرقه الکتریکی نیاز دارند استفاده می‌شود؛ از جمله:

• مشعل‌های گازی
• مشعل‌های گازوئیلی
• مشعل‌های دوگانه‌سوز
• مشعل‌های صنعتی
• دیگ‌های آب‌گرم و بخار
• کوره‌ها و تجهیزات حرارتی
• برخی هیترها و سیستم‌های احتراقی صنعتی

نوع سوخت به تنهایی تعیین‌کننده مدل ترانس نیست و باید مشخصات سیستم جرقه‌زنی مشعل نیز بررسی شود.

ترانس جرقه تک وایر و دو وایر

یکی از اولین مشخصاتی که هنگام انتخاب ترانس جرقه باید بررسی شود، تعداد خروجی‌های ولتاژ بالای ترانس است.

ترانس جرقه تک وایر

ترانس تک وایر دارای یک خروجی High Voltage است و برای سیستم‌هایی استفاده می‌شود که مدار جرقه آنها برای یک خروجی ولتاژ بالا طراحی شده است.

در این نوع سیستم معمولاً مسیر برگشت جریان از طریق بدنه و اتصال زمین تکمیل می‌شود.

ترانس جرقه دو وایر

ترانس دو وایر دارای دو خروجی ولتاژ بالا است که به الکترودهای جرقه متصل می‌شوند. این ساختار در بسیاری از مشعل‌های موتورخانه‌ای گازی، گازوئیلی و دوگانه‌سوز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تک وایر یا دو وایر بودن ترانس به معنی بهتر یا ضعیف‌تر بودن آن نیست؛ ترانس باید متناسب با طراحی سیستم جرقه‌زنی مشعل انتخاب شود.

مشخصات مهم در انتخاب ترانس جرقه مشعل

هنگام انتخاب ترانس جرقه، صرفاً به شکل ظاهری یا ابعاد قطعه توجه نکنید. مهم‌ترین مشخصاتی که باید بررسی شوند عبارت‌اند از:

• ولتاژ ورودی
• فرکانس برق ورودی
• تعداد خروجی High Voltage
• ولتاژ خروجی
• جریان خروجی
• تک وایر یا دو وایر بودن
• سیکل کاری یا Duty Cycle
• حداکثر طول مجاز کابل جرقه
• نوع اتصال خروجی
• نحوه نصب
• شرایط محیطی و دمای کاری

سیکل کاری یکی از مشخصاتی است که هنگام جایگزینی ترانس اهمیت زیادی دارد. برخی ترانس‌ها فقط برای مدت کوتاهی در هر سیکل مجاز به جرقه‌زنی هستند، در حالی که بعضی مدل‌ها برای کار طولانی‌تر یا دائم طراحی شده‌اند. به همین دلیل استفاده از یک ترانس ظاهراً مشابه، بدون بررسی مشخصات فنی آن، همیشه جایگزینی مناسبی محسوب نمی‌شود.

برندهای ترانس جرقه مشعل

در مشعل‌های موجود در بازار ایران از ترانس‌های جرقه ساخت شرکت‌های مختلف استفاده می‌شود. بخشی از بازار مربوط به محصولات تولید داخل است و در مشعل‌های صنعتی و برخی تجهیزات وارداتی نیز ترانس‌های اروپایی مشاهده می‌شوند. در ادامه تعدادی از برندهای شناخته‌شده این حوزه معرفی شده‌اند.

ترانس جرقه شکوه الکترونیک

شکوه الکترونیک یکی از تولیدکنندگان ایرانی تجهیزات کنترل و قطعات مشعل است و ترانس‌های جرقه این شرکت در مدل‌های مختلف برای سیستم‌های جرقه‌زنی مشعل تولید می‌شوند. تنوع ترانس‌های شکوه باعث شده بتوان بر اساس نوع مدار، تعداد خروجی، قدرت جرقه، مدت زمان کار و طول کابل، مدل مناسب‌تری انتخاب کرد. مدل‌های اصلی این خانواده شامل COF1 تک وایر، COF2 دو وایر، اتوماتیک، طرح اتوماتیک، قوی و دائم جرقه هستند.

جدول مقایسه ترانس‌های جرقه شکوه

برای کاربردهای معمول، COF1 و COF2 بر اساس تک وایر یا دو وایر بودن مدار انتخاب می‌شوند. مدل‌های اتوماتیک برای سیستم‌هایی با شرایط کنترلی متفاوت ارائه شده‌اند، در حالی که مدل قوی جریان خروجی بیشتری داشته و برای شرایط خاص و کابل‌های بلندتر مناسب‌تر است. مدل دائم جرقه نیز برای کاربردهایی ساخته شده که سیکل کاری طولانی‌تری نسبت به ترانس‌های معمول نیاز دارند. بنابراین در انتخاب بین ترانس‌های شکوه نیز بهتر است به جای انتخاب مدل صرفاً بر اساس قدرت، مشخصات سیستم جرقه‌زنی مشعل بررسی شود.

ترانس جرقه Brahma

Brahma یکی از شرکت‌های ایتالیایی فعال در زمینه تجهیزات کنترل احتراق و قطعات مشعل است و ترانس‌های جرقه این برند در بازار تجهیزات تأسیساتی ایران نیز شناخته شده‌اند. یکی از مدل‌هایی که در بازار ایران بیشتر مشاهده می‌شود Brahma T16/MC است.

برهما علاوه بر این مدل، خانواده‌ای از ترانس‌های جرقه را تولید می‌کند و در سری ترانس‌های القایی این شرکت مدل‌هایی مانند T11، T13، T16 و T17 وجود دارند که از نظر تعداد پل، ولتاژ خروجی و سیکل کاری با یکدیگر متفاوت هستند. در نتیجه هنگام تعویض ترانس برهما بهتر است کد کامل مدل درج‌شده روی قطعه قبلی بررسی شود و تنها عبارت Brahma یا شباهت ظاهری مبنای انتخاب قرار نگیرد.

ترانس جرقه FIDA

FIDA یکی دیگر از برندهای ایتالیایی شناخته‌شده در زمینه ترانس‌های جرقه است. ترانس‌های این شرکت در تجهیزات احتراقی و برخی مشعل‌های صنعتی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. FIDA ترانس‌های مختلفی با خروجی تک‌پل و دوپل تولید کرده است و در میان مدل‌های شناخته‌شده آن می‌توان به خانواده‌هایی مانند 8/20 PM، 8/30 PM، 10/20 CM، 10/30 CM و 12/20 CM اشاره نمود.

اعداد و حروف درج‌شده در کد ترانس‌های FIDA بیانگر مشخصات خروجی و آرایش الکتریکی مدل هستند؛ بنابراین برای جایگزینی آنها باید کد کامل ترانس و پلاک مشخصات آن مورد بررسی قرار گیرد. در مشعل‌های صنعتی، ممکن است مدل‌های FIDA با ولتاژ و جریان خروجی متفاوت مورد استفاده قرار گرفته باشند و نمی‌توان یک مدل را جایگزین عمومی تمام ترانس‌های این برند دانست.

ترانس جرقه COFI

COFI Ignitions نیز یک تولیدکننده ایتالیایی تخصصی تجهیزات جرقه‌زنی است و ترانس‌های این شرکت برای مشعل‌های گازی و گازوئیلی تولید می‌شوند. COFI هم ترانس‌های الکترونیکی و هم مدل‌های متداول‌تر القایی را در خانواده‌های مختلف عرضه می‌کند. از سری‌های شناخته‌شده ترانس جرقه این شرکت می‌توان به TRK، TRJ، TRW، TRH، TRL، TRE ،TRS و TRG اشاره کرد.

برای مثال خانواده TRK شامل ترانس‌های الکترونیکی تک‌پل و دوپل با مدل‌ها و سیکل‌های کاری متفاوت است و خانواده TRH برای کاربردهایی با توان و جریان جرقه بالاتر طراحی شده است. ترانس‌های COFI نیز در برخی مشعل‌ها و تجهیزات احتراقی موجود در بازار ایران دیده می‌شوند، بنابراین هنگام تعمیر مشعل‌های مجهز به این ترانس‌ها بهتر است ابتدا کد کامل قطعه قبلی خوانده شود.

سایر برندهای ترانس جرقه

در کنار برندهای فوق، ممکن است در مشعل‌های صنعتی یا وارداتی با ترانس‌های جرقه تولیدکنندگان دیگری نیز روبه‌رو شوید. برای مثال Electrodyn از دیگر نام‌هایی است که در صنعت مشعل و تجهیزات جرقه‌زنی مورد استفاده قرار گرفته است. همچنین بعضی سازندگان بزرگ تجهیزات احتراق، ترانس یا یونیت‌های جرقه‌زنی مخصوص سیستم‌های خود را عرضه می‌کنند. با اضافه شدن محصولات این برندها به سبد فروشگاه، مشخصات و مدل‌های آنها نیز به این راهنما افزوده خواهد شد.

آیا می‌توان ترانس جرقه یک برند را با برند دیگر جایگزین کرد؟

در بسیاری از موارد، برند به تنهایی تعیین‌کننده سازگاری ترانس نیست و ممکن است بتوان یک ترانس را با محصولی از برند دیگر جایگزین کرد. اما برای این کار باید مشخصات اصلی دو ترانس با یکدیگر مقایسه شوند، مواردی  از جمله ولتاژ ورودی، ولتاژ خروجی، جریان خروجی، تک وایر یا دو وایر بودن، Duty Cycle، نوع و تعداد خروجی‌ها، نحوه اتصال کابل و شرایط کاری مشعل باید در جایگزینی بررسی شوند.

بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس ابعاد یا شکل ظاهری، یک ترانس شکوه را جایگزین Brahma، FIDA یا COFI کرد. در صورت نیاز به انتخاب ترانس جایگزین، بهتر است برند و مدل مشعل و تصویر پلاک ترانس قبلی را از طریق شماره 09351027656 در اختیار کارشناسان فنی اچ وک قرار دهید تا بتوانند این مورد را بررسی کنند.

نکات نصب ترانس جرقه مشعل

خروجی ترانس جرقه دارای ولتاژ بسیار بالاست و نصب یا سرویس آن باید با رعایت اصول ایمنی انجام شود.

در زمان نصب به نکات زیر توجه کنید:

• پیش از سرویس یا تعویض ترانس، برق مشعل کاملاً قطع شود.
• از کابل مخصوص High Voltage استفاده شود.
• کابل جرقه دارای بریدگی، شکستگی یا ضعف عایقی نباشد.
• طول کابل از مقدار مجاز تعیین‌شده برای ترانس بیشتر نشود.
• کابل‌های ولتاژ بالا تا حد امکان از کابل‌های فرمان و تجهیزات الکترونیکی فاصله داشته باشند.
• الکترودهای جرقه و عایق سرامیکی آنها سالم باشند.
• فاصله بین الکترودها مطابق مشخصات مشعل تنظیم شود.
• اتصال ارت مشعل و ترانس به‌درستی برقرار باشد.

در صورت وجود نشتی ولتاژ از کابل یا عایق الکترود، حتی یک ترانس سالم نیز ممکن است نتواند جرقه مناسبی در محل الکترود ایجاد کند.

علائم خرابی ترانس جرقه

از جمله نشانه‌هایی که می‌توانند با خرابی ترانس یا مجموعه جرقه‌زنی مرتبط باشند عبارت‌اند از:

• تشکیل نشدن جرقه
• جرقه ضعیف یا نامنظم
• روشن نشدن مشعل
• تأخیر در تشکیل شعله
• شنیدن صدای جرقه بدون تشکیل جرقه مناسب در الکترود
• نشتی جرقه از کابل یا بدنه
• آثار سوختگی یا ترک روی ترانس

البته وجود این علائم الزاماً به معنی خرابی خود ترانس نیست.

کابل جرقه، الکترود جرقه‌زن، تنظیم فاصله الکترودها، رله مشعل، سیم‌کشی و ولتاژ ورودی نیز باید بررسی شوند.

قیمت و خرید ترانس جرقه مشعل

قیمت ترانس جرقه با توجه به برند، مدل، نوع خروجی، ولتاژ و جریان خروجی، سیکل کاری و کاربرد آن متفاوت است. در حال حاضر مدل‌های مختلف ترانس جرقه شکوه در فروشگاه HVAK قابل بررسی و خرید می‌باشند. در صورتیکه مدل مدل نظر شما در لیست فروش فروشگاه اچ وک موجود نبود، میتوانید آنرا از کارشناسان فروش استعلام بگیرید.

برای خرید ترانس جرقه بهتر است قبل از انتخاب، مشخصات ترانس فعلی یا مدل مشعل بررسی شود. اگر مدل ترانس مشخص نیست، ارسال تصویر واضح از پلاک ترانس قبلی می‌تواند به انتخاب مدل مناسب کمک کند.

سوالات متداول درباره ترانس جرقه مشعل

ترانس جرقه مشعل چه کاری انجام می‌دهد؟

ترانس جرقه ولتاژ ورودی را به ولتاژ بسیار بالا تبدیل کرده و انرژی لازم برای تشکیل جرقه بین الکترودهای مشعل را فراهم می‌کند. این جرقه باعث شروع احتراق سوخت می‌شود.

آیا ترانس جرقه مشعل گازی و گازوئیلی متفاوت است؟

الزاماً خیر. بعضی ترانس‌های جرقه قابلیت استفاده در مشعل‌های گازی و گازوئیلی را دارند. مهم‌تر از نوع سوخت، مشخصات مدار جرقه‌زنی و مشخصات الکتریکی ترانس است.

تفاوت ترانس جرقه تک وایر و دو وایر چیست؟

مدل تک وایر یک خروجی ولتاژ بالا دارد، در حالی که مدل دو وایر دارای دو خروجی High Voltage است. انتخاب بین این دو باید مطابق طراحی سیستم جرقه‌زنی مشعل انجام شود.

ترانس جرقه قوی‌تر همیشه انتخاب بهتری است؟

خیر. جریان یا ولتاژ خروجی بالاتر به معنی مناسب‌تر بودن ترانس برای هر مشعلی نیست. ترانس باید با الکترودها، مدار کنترل و مشخصات طراحی مشعل سازگار باشد.

تفاوت ترانس معمولی و دائم جرقه چیست؟

یکی از تفاوت‌های اصلی آنها سیکل کاری است. ترانس‌های معمولی برای مدت مشخصی از هر سیکل اجازه فعالیت دارند، در حالی که مدل‌های دائم یا Continuous Duty برای زمان کار طولانی‌تری طراحی شده‌اند.

آیا می‌توان ترانس جرقه شکوه را جایگزین ترانس خارجی کرد؟

در برخی مشعل‌ها امکان جایگزینی وجود دارد، اما باید مشخصات الکتریکی، تعداد خروجی‌ها، نوع اتصال و سیکل کاری دو ترانس بررسی شود. صرفاً مشابه بودن شکل یا ابعاد برای انتخاب جایگزین کافی نیست.

از کجا بفهمیم ترانس جرقه خراب شده است؟

نبود جرقه یا ضعیف بودن آن می‌تواند یکی از علائم خرابی ترانس باشد، اما قبل از تعویض ترانس باید کابل High Voltage، الکترودهای جرقه، فاصله الکترودها، رله مشعل و برق ورودی نیز بررسی شوند.