پرشر سوئیچ مشعل یکی از تجهیزات کنترلی و ایمنی در مشعل‌های گازی و سیستم‌های احتراق است که برای نظارت بر فشار گاز یا هوای احتراق به کار می‌رود. این قطعه با رسیدن فشار به نقطه تنظیم‌شده، وضعیت کنتاکت الکتریکی خود را تغییر می‌دهد و از این طریق شرایط فشار را به رله یا سیستم کنترل مشعل اعلام می‌کند. در مشعل‌ها معمولاً با دو کاربرد اصلی روبه‌رو هستیم: پرشر سوئیچ گاز مشعل برای کنترل فشار خط گاز و پرشر سوئیچ هوا مشعل برای اطمینان از عملکرد صحیح فن و وجود فشار یا جریان هوای موردنیاز برای احتراق. پرشر سوئیچ‌های مخصوص مشعل معمولاً در محدوده فشارهای پایین و بر حسب میلی‌بار کار می‌کنند و برندهایی مانند Dungs، Kromschröder و شکوه الکترونیک از مدل‌های شناخته‌شده این گروه در بازار ایران هستند.
پرشر سوئیچ مشعل چگونه کار می‌کند؟
پرشر سوئیچ برخلاف گیج فشار یا پرشر ترانسمیتر، وظیفه نمایش یا ارسال پیوسته مقدار دقیق فشار را ندارد. این قطعه یک کلید حساس به فشار است که در یک نقطه تنظیم‌شده عمل می‌کند. داخل پرشر سوئیچ معمولاً یک دیافراگم وجود دارد. با تغییر فشار، دیافراگم حرکت کرده و در فشار تنظیم‌شده باعث تغییر وضعیت کنتاکت الکتریکی می‌شود. سیستم کنترل مشعل از این سیگنال برای تصمیم‌گیری درباره ادامه یا توقف فرآیند احتراق استفاده می‌کند.
برای مثال:
- اگر فشار گاز ورودی کمتر از حد مجاز باشد، رله اجازه ادامه کار مشعل را نمی‌دهد.
- اگر فشار گاز در سیستمی که کنترل حداکثر فشار دارد از مقدار تعیین‌شده بالاتر برود، مدار ایمنی می‌تواند مشعل را متوقف کند.
- اگر فن مشعل فشار هوای کافی ایجاد نکند، پرشر هوا وضعیت صحیح را تأیید نمی‌کند و مرحله جرقه یا ورود سوخت آغاز نمی‌شود.
بنابراین پرشر سوئیچ خود وظیفه قطع مستقیم جریان گاز را بر عهده ندارد؛ بلکه وضعیت فشار را به مدار کنترل اعلام می‌کند و رله مشعل بر اساس آن فرمان لازم را به تجهیزات سیستم می‌دهد.
انواع پرشر سوئیچ مشعل
از نظر کاربرد در مشعل، پرشر سوئیچ‌ها را می‌توان عمدتاً به دو گروه پرشر گاز و پرشر هوا تقسیم کرد.
| ویژگی |
پرشر سوئیچ گاز مشعل |
پرشر سوئیچ هوا مشعل |
| کاربرد اصلی |
نظارت بر فشار گاز خط مشعل |
اثبات عملکرد فن و فشار هوای احتراق |
| محل استفاده |
خط گاز و Gas Train |
فن، محفظه هوا یا مسیر هوای مشعل |
| سیال |
گازهای مجاز طبق مشخصات سازنده |
هوا و گازهای غیرقابل اشتعال طبق مدل |
| نقش ایمنی |
جلوگیری از کار مشعل در فشار نامناسب گاز |
جلوگیری از شروع احتراق بدون هوای کافی |
| محدوده تنظیم |
وابسته به مدل و محل نصب |
وابسته به ظرفیت و فشار فن |
| برندهای رایج |
Dungs، Kromschröder، شکوه |
Dungs، Kromschröder، شکوه |
محدوده فشار را عمداً در این جدول عدد ثابت نگذاشته‌ایم؛ زیرا پرشر سوئیچ‌های مشعل از فشارهای بسیار پایین تا چندصد میلی‌بار در مدل‌های مختلف عرضه می‌شوند و انتخاب Range باید متناسب با محل استفاده انجام شود.
پرشر سوئیچ گاز مشعل
پرشر گاز مشعل برای کنترل و نظارت بر فشار گاز در Gas Train استفاده می‌شود. یکی از کاربردهای متداول آن کنترل حداقل فشار گاز است. اگر فشار گاز ورودی از مقدار تعیین‌شده پایین‌تر باشد، سیستم کنترل اجازه راه‌اندازی یا ادامه کار مشعل را نمی‌دهد. در سیستم‌های بزرگ‌تر ممکن است علاوه بر کنترل حداقل فشار، از یک پرشر سوئیچ دیگر برای کنترل حداکثر فشار گاز نیز استفاده شود. به همین دلیل در یک خط گاز صنعتی ممکن است بیش از یک پرشر سوئیچ وجود داشته باشد که هرکدام وظیفه متفاوتی دارند.
پرشر گاز حداقل و حداکثر
پرشر سوئیچ حداقل فشار یا Gas Pressure Min برای اطمینان از وجود فشار کافی گاز استفاده می‌شود. پرشر سوئیچ حداکثر فشار یا Gas Pressure Max نیز در سیستم‌هایی که نیاز به این سطح از حفاظت دارند، افزایش بیش از حد فشار نسبت به نقطه تنظیم را کنترل می‌کند. موقعیت نصب و نحوه سیم‌بندی این دو پرشر متفاوت است و باید مطابق طراحی Gas Train و نقشه کنترل مشعل انجام شود.
پرشر سوئیچ هوا مشعل
پرشر هوا مشعل معمولاً برای اثبات عملکرد فن یا Air Proving استفاده می‌شود. پس از روشن شدن فن مشعل، باید فشار یا اختلاف فشار مشخصی در مسیر هوا ایجاد شود. پرشر سوئیچ هوا این وضعیت را تشخیص داده و با تغییر کنتاکت خود به رله اعلام می‌کند که فن فعال است و شرایط لازم برای ادامه توالی راه‌اندازی وجود دارد. اگر فن روشن نشود، مسیر هوا مسدود باشد، دمپر در وضعیت نامناسب قرار داشته باشد یا فشار ایجادشده به مقدار تعیین‌شده نرسد، پرشر هوا عمل نمی‌کند و سیستم کنترل نباید اجازه ورود سوخت و تشکیل شعله را صادر کند. به همین دلیل این قطعه یکی از اجزای مهم سیستم ایمنی مشعل‌های فن‌دار محسوب می‌شود.
تفاوت پرشر سوئیچ هوا و گاز مشعل
با وجود شباهت ظاهری بعضی مدل‌ها، نباید هر پرشر سوئیچی را بدون بررسی مشخصات برای هوا یا گاز استفاده کرد. مهم‌ترین تفاوت‌ها عبارت‌اند از:
- نوع سیال مجاز
- محدوده تنظیم فشار
- حداکثر فشار قابل تحمل
- ساختار و تأییدیه‌های ایمنی
- محل اتصال فشار
- نوع عملکرد کنتاکت
- شرایط محیطی مجاز
مدلی که برای هوا و گازهای غیرقابل اشتعال طراحی شده است الزاماً برای نصب روی خط گاز قابل اشتعال مناسب نیست. به همین دلیل هنگام انتخاب باید مشخصات سازنده و نوع سیال مجاز مدل دقیق بررسی شود.
انتخاب Range مناسب پرشر سوئیچ مشعل
یکی از مهم‌ترین مشخصات پرشر سوئیچ، محدوده قابل تنظیم یا Setting Range آن است. برای مثال در محصولات موجود در این گروه محدوده‌هایی مانند:
- 0.4 تا 3 میلی‌بار
- 1 تا 10 میلی‌بار
- 2.5 تا 50 میلی‌بار
- 30 تا 150 میلی‌بار
- 100 تا 500 میلی‌بار
دیده می‌شوند. اما نمی‌توان گفت هرچه محدوده پرشر سوئیچ بیشتر باشد، مدل بهتری است. بهترین انتخاب، مدلی است که فشار تنظیم موردنیاز در بخش مناسب Range قابل تنظیم آن قرار گیرد. استفاده از پرشر با Range بسیار بزرگ برای یک نقطه تنظیم بسیار پایین معمولاً انتخاب مناسبی برای دقت تنظیم نیست.
هنگام انتخاب پرشر سوئیچ مشعل به چه مشخصاتی توجه کنیم؟
برای انتخاب صحیح، بهتر است موارد زیر بررسی شوند:
- هوا یا گاز بودن کاربرد
- نوع دقیق سیال
- محدوده قابل تنظیم فشار
- فشار تنظیم موردنیاز
- حداکثر فشار کاری مجاز
- نوع کنتاکت الکتریکی
- فشار اتصال و نحوه نصب
- محل نصب روی مشعل یا خط گاز
- شرایط دمایی محیط
- تأییدیه‌های موردنیاز سیستم
- برند و مدل قطعه قبلی
در زمان جایگزینی یک پرشر سوئیچ قدیمی، Range و نوع سیال مهم‌تر از شباهت ظاهری قطعه هستند.
برندهای پرشر سوئیچ مشعل
در بازار ایران برندهای مختلفی از پرشر سوئیچ‌های مخصوص سیستم‌های احتراق وجود دارند. دانگز Dungs و کروم شرودر Kromschröder از برندهای شناخته‌شده اروپایی این حوزه هستند و شکوه الکترونیک نیز مدل‌های پرکاربرد این گروه را در داخل ایران تولید می‌کند.
پرشر سوئیچ دانگز Dungs
دانگز Dungs یکی از برندهای شناخته‌شده تجهیزات کنترل و ایمنی گاز و مشعل است و خانواده گسترده‌ای از پرشر سوئیچ‌های مخصوص گاز و هوا تولید می‌کند. سری‌های GW و LGW از خانواده‌های شناخته‌شده پرشر سوئیچ Dungs هستند و مدل‌های متعددی از آنها در تجهیزات احتراق و مشعل‌های موجود در بازار ایران استفاده می‌شوند.
| نمونه مدل |
محدوده تنظیم |
کاربرد درج‌شده برای مدل |
| GW-10 |
تا محدوده 10 mbar |
فشار پایین |
| GW-50 |
تا محدوده 50 mbar |
فشار پایین گاز/هوا بسته به نسخه |
| GW-150 |
تا محدوده 150 mbar |
فشار گاز یا هوا بسته به نسخه |
| GW-500 |
تا محدوده 500 mbar |
فشارهای بالاتر |
| LGW-10 |
تا محدوده 10 mbar |
کاربردهای فشار پایین |
| LGW-150 |
تا محدوده 150 mbar |
کاربردهای متناسب با نسخه |
Dungs برای سری‌های مختلف، نسخه‌های متفاوتی تولید کرده است؛ بنابراین پسوند کامل مدل مانند A2، A4، A5 یا A6 نیز باید هنگام خرید بررسی شود و صرفاً عدد GW برای تشخیص کاربرد کافی نیست.
پرشر سوئیچ Kromschröder
کروم شرودر Kromschröder نیز از برندهای شناخته‌شده تجهیزات کنترل احتراق و Gas Train است و سری DG آن در بازار ایران شناخته شده است. از مدل‌های موجود در این گروه می‌توان به DG 6U-3Z و DG 50U-3Z اشاره کرد. مدل DG 6U برای محدوده فشار پایین‌تر و کاربردهایی مانند نظارت بر هوا یا گازهای مجاز متناسب با مشخصات مدل استفاده می‌شود، در حالی که DG 50U محدوده تنظیم بالاتری دارد. در بازار ایران علاوه بر نمونه‌های اصلی Kromschröder، مدل‌های ایرانی با فرم و مشخصات نزدیک به برخی مدل‌های این خانواده نیز عرضه می‌شوند؛ بنابراین در زمان خرید باید اصل یا ایرانی بودن محصول و مشخصات دقیق آن مورد توجه قرار گیرد.
پرشر سوئیچ شکوه
شکوه الکترونیک مدل‌های مختلفی از پرشر سوئیچ مورد استفاده در مشعل و تجهیزات خط گاز تولید می‌کند.
| مدل |
محدوده تنظیم |
کاربرد |
| GW-3-A4 |
0.4 تا 3 mbar |
هوا و گازهای غیرقابل اشتعال |
| GW-10-A4 |
1 تا 10 mbar |
هوا و گازهای غیرقابل اشتعال |
| GW-50-A4 |
2.5 تا 50 mbar |
گاز |
| GW-150-A4 |
30 تا 150 mbar |
گاز |
وجود چند Range مختلف باعث می‌شود مدل پرشر بر اساس فشار واقعی سیستم انتخاب شود و نیازی به استفاده از یک پرشر با محدوده بسیار بزرگ برای همه مشعل‌ها نباشد.
Dungs، Kromschröder یا شکوه؛ کدام پرشر مناسب است؟
انتخاب برند باید پس از مشخص شدن کاربرد و مشخصات فنی موردنیاز انجام شود. اگر قرار است پرشر سوئیچ موجود روی یک مشعل تعویض شود، بهترین نقطه شروع بررسی برند، مدل و Range پرشر قبلی است. در بسیاری از موارد می‌توان یک مدل را با پرشر سوئیچ هم‌مشخصات از برند دیگری جایگزین کرد، اما قبل از این کار باید موارد زیر تطبیق داده شوند:
- نوع سیال مجاز
- Range فشار
- نقطه عملکرد موردنیاز
- حداکثر فشار مجاز
- نوع کنتاکت
- نحوه نصب و اتصال فشار
- نقشه سیم‌بندی
بنابراین مشابه بودن Range به تنهایی برای جایگزینی کافی نیست.
تنظیم پرشر هوا مشعل
تنظیم پرشر هوا باید با توجه به فشار واقعی فن و دستورالعمل سازنده مشعل انجام شود.
اگر مقدار تنظیم بیش از حد بالا باشد، ممکن است پرشر حتی با عملکرد صحیح فن نیز عمل نکند و مشعل در مرحله راه‌اندازی متوقف شود.
اگر مقدار آن بیش از حد پایین تنظیم شود، ممکن است سیستم در شرایطی که هوای کافی برای احتراق وجود ندارد نیز وضعیت فن را تأیید کند.
بنابراین نقطه تنظیم پرشر هوا نباید صرفاً با آزمون و خطا یا با هدف رفع Lockout تغییر داده شود.
تنظیم پرشر گاز مشعل
تنظیم پرشر گاز نیز باید بر اساس فشار موردنیاز مشعل، محل نصب پرشر و طراحی Gas Train انجام شود.
در پرشر حداقل فشار، مقدار تنظیم باید به گونه‌ای باشد که در صورت افت نامناسب فشار گاز، ادامه عملکرد مشعل متوقف شود.
در سیستم‌هایی که از کنترل حداکثر فشار استفاده می‌شود نیز نقطه تنظیم باید مطابق الزامات سازنده مشعل و خط گاز تعیین شود.
تغییر بی‌دلیل نقطه تنظیم پرشر گاز می‌تواند یکی از حفاظت‌های اصلی سیستم احتراق را بی‌اثر کند.
علائم خرابی یا تنظیم نامناسب پرشر سوئیچ مشعل
برخی علائمی که می‌توانند به پرشر سوئیچ یا شرایط فشار مربوط باشند عبارت‌اند از:
- فن روشن می‌شود اما مشعل وارد مرحله جرقه نمی‌شود.
- مشعل در مرحله پیش‌تهویه متوقف می‌شود.
- رله خطای فشار هوا اعلام می‌کند.
- با وجود فشار گاز، اجازه راه‌اندازی صادر نمی‌شود.
- مشعل با افت فشار گاز مرتباً Lockout می‌کند.
- پرشر در فشار تنظیم‌شده تغییر وضعیت نمی‌دهد.
- کنتاکت پرشر به صورت نامنظم قطع و وصل می‌شود.
البته این علائم همیشه به معنی خرابی خود پرشر نیستند. در مشکل پرشر هوا باید فن، مسیر هوا، شیلنگ فشار، دمپر و محل برداشت فشار نیز بررسی شوند. در خط گاز نیز رگولاتور، فیلتر، شیرهای گاز و فشار واقعی ورودی باید کنترل شوند.
نکات نصب پرشر سوئیچ مشعل
پرشر سوئیچ بخشی از سیستم ایمنی احتراق است و نصب آن باید مطابق دستورالعمل سازنده انجام شود.
- مدل متناسب با نوع سیال انتخاب شود.
- Range پرشر با فشار سیستم هماهنگ باشد.
- محل نصب و جهت مجاز نصب رعایت شود.
- ورودی فشار دچار گرفتگی نباشد.
- شیلنگ پرشر هوا سالم و بدون نشتی باشد.
- ترمینال‌های الکتریکی به‌درستی سیم‌بندی شوند.
- فشار بیش از مقدار مجاز به دیافراگم وارد نشود.
- پس از نصب، عملکرد پرشر در نقطه تنظیم آزمایش شود.
- مدار ایمنی پرشر نباید برای راه‌اندازی مشعل بای‌پس شود.
قیمت و خرید پرشر سوئیچ مشعل
قیمت پرشر سوئیچ مشعل به عواملی مانند برند، Range فشار، نوع سیال، کشور سازنده و اصل یا ایرانی بودن محصول بستگی دارد. مدل‌های Dungs و Kromschröder در Rangeهای متنوع تولید شده‌اند و مدل‌های شکوه نیز گزینه‌های داخلی برای برخی کاربردهای متداول مشعل و خط گاز هستند.
در بالای همین صفحه از فروشگاه اچ وک می‌توانید مدل‌های موجود پرشر سوئیچ گاز و پرشر سوئیچ هوا مشعل را مشاهده کرده و قیمت، موجودی و مشخصات هر مدل را بررسی کنید.
برای انتخاب صحیح بهتر است قبل از سفارش اطلاعات زیر مشخص باشند:
- کاربرد هوا یا گاز
- فشار کاری سیستم
- فشار موردنظر برای قطع یا وصل
- مدل پرشر قبلی
- مدل مشعل
- در صورت امکان تصویر پلاک پرشر قبلی
سوالات متداول درباره پرشر سوئیچ مشعل
پرشر سوئیچ مشعل چه کاری انجام می‌دهد؟
پرشر سوئیچ رسیدن فشار گاز یا هوا به مقدار تعیین‌شده را به سیستم کنترل مشعل اعلام می‌کند. رله مشعل از این سیگنال برای ادامه یا توقف فرآیند راه‌اندازی و احتراق استفاده می‌کند.
تفاوت پرشر سوئیچ گاز و هوا چیست؟
تفاوت اصلی در نوع سیال مجاز، محدوده فشار، کاربرد و مشخصات ایمنی آنهاست. پرشر هوا معمولاً برای اثبات عملکرد فن و پرشر گاز برای نظارت بر فشار Gas Train استفاده می‌شود.
آیا پرشر سوئیچ خودش جریان گاز را قطع می‌کند؟
معمولاً خیر. پرشر سوئیچ یک سیگنال الکتریکی به مدار کنترل می‌دهد و سیستم کنترل از طریق شیرهای ایمنی گاز جریان سوخت را متوقف می‌کند.
پرشر هوا مشعل چه کاری انجام می‌دهد؟
پرشر هوا بررسی می‌کند که پس از روشن شدن فن، فشار موردنیاز در مسیر هوای مشعل ایجاد شده باشد. بدون تأیید این وضعیت، رله نباید اجازه ادامه توالی احتراق را صادر کند.
چرا مشعل روی خطای پرشر هوا می‌ماند؟
خرابی پرشر تنها یکی از احتمالات است. ضعیف بودن فن، گرفتگی مسیر هوا، وضعیت نامناسب دمپر، نشتی یا گرفتگی شیلنگ پرشر و تنظیم اشتباه نیز می‌توانند باعث ایجاد این خطا شوند.
آیا می‌توان پرشر Dungs را با شکوه جایگزین کرد؟
در برخی کاربردها امکان جایگزینی وجود دارد، اما باید Range فشار، نوع سیال، مشخصات کنتاکت، فشار مجاز و نحوه نصب دو مدل با یکدیگر تطبیق داده شوند.
آیا هر پرشر سوئیچ هوا را می‌توان روی خط گاز نصب کرد؟
خیر. تنها مدلی که سازنده استفاده آن را برای نوع گاز موردنظر مجاز دانسته باشد باید روی خط گاز نصب شود.
عدد 50 یا 150 در مدل پرشر به چه معناست؟
این عدد معمولاً با محدوده فشار خانواده مدل ارتباط دارد، اما برای تعیین Range دقیق همیشه باید مشخصات کامل همان مدل و پسوند آن بررسی شود.
برای انتخاب پرشر مشعل چه اطلاعاتی لازم است؟
نوع سیال، Range فشار، نقطه تنظیم موردنیاز، مدل مشعل و کد پرشر قبلی مهم‌ترین اطلاعات برای انتخاب مدل مناسب هستند.
